Energetyczne „być albo nie być” polskiej farmacji. Czy koszty produkcji leków w 2026 roku zbiją nas z nóg?

Początek 2026 roku przyniósł polskim producentom leków i suplementów diety zimny prysznic w postaci nowych taryf energetycznych. Choć cała Europa zmaga się z transformacją systemową, to właśnie polskie zakłady farmaceutyczne, ze względu na specyficzną strukturę miksu energetycznego kraju i rygorystyczne normy GMP, znalazły się w wyjątkowo trudnym położeniu. Wzrost kosztów operacyjnych związanych z utrzymaniem czystości powietrza, sterylności i łańcucha chłodniczego staje się barierą, która może wymusić rewizję planów inwestycyjnych na najbliższe lata.

Szok cenowy w I kwartale 2026 – liczby nie kłamią

Dane z polskiego rynku hurtowego energii za pierwsze dwa tygodnie stycznia 2026 roku są bezlitosne. Średnia cena kontraktów terminowych dla odbiorców przemysłowych (grupa taryfowa B i C) wzrosła o blisko 18% w porównaniu do IV kwartału ubiegłego roku. Dla branży farmaceutycznej, która w Polsce konsumuje rocznie terawatogodziny energii, oznacza to dodatkowe obciążenie liczone w setkach milionów złotych.

Sytuację pogarsza wygaśnięcie ostatnich mechanizmów osłonowych, które chroniły energochłonne przedsiębiorstwa w latach 2024-2025. Obecnie producenci muszą mierzyć się z pełnym rynkowym kosztem uprawnień do emisji CO2, który na początku 2026 roku osiągnął nowe maksima. Dla sektora Life Science, gdzie ciągłość procesów jest krytyczna, nie ma miejsca na przestoje – każda kilowatogodzina musi zostać kupiona, bez względu na jej cenę.

HVAC – energochłonne serce fabryki leków

Dlaczego farmacja cierpi z powodu cen energii bardziej niż inne sektory? Kluczem jest specyfika procesów wytwórczych. Serce każdej nowoczesnej fabryki leków – systemy HVAC (Heating, Ventilation, Air Conditioning) – odpowiada za 60-70% całkowitego zużycia energii w zakładzie. Utrzymanie rygorystycznych klas czystości (Grade A, B, C zgodnie z Annex 1 GMP) wymaga potężnych układów wentylacyjnych, które pracują 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu.

W 2026 roku walka o każdą kalorię odzyskanego ciepła stała się priorytetem działów technicznych. Nowoczesne systemy rekuperacji i pompy ciepła, choć wymagają gigantycznych nakładów kapitałowych (CAPEX), są jedyną drogą do obniżenia kosztów operacyjnych (OPEX). Polskie zakłady, które nie zdążyły z modernizacją infrastruktury energetycznej w ostatnich trzech latach, stają dziś przed widmem utraty konkurencyjności na rzecz producentów z rynków o stabilniejszych cenach energii lub wyższym udziale OZE w miksie.

„Green GMP” – nowa religia dyrektorów technicznych

W obliczu kryzysu energetycznego, w styczniu 2026 roku narodził się nowy standard zarządzania – tzw. „Green GMP”. To podejście, które łączy wymogi jakościowe z ekstremalną efektywnością energetyczną. Dyrektorzy techniczni polskich zakładów farmaceutycznych coraz częściej sięgają po rozwiązania z obszaru Industry 5.0, takie jak cyfrowe bliźniaki (digital twins) linii produkcyjnych.

Dzięki nim możliwe jest precyzyjne symulowanie przepływów powietrza w czystych strefach i optymalizacja pracy wentylatorów bez ryzyka naruszenia parametrów sterylności. Jak wynika z raportów branżowych z połowy stycznia, wdrożenie inteligentnych systemów sterowania oświetleniem i wentylacją opartej na czujnikach obecności i pyłów w strefach Grade D pozwoliło niektórym krajowym liderom na obniżenie rachunków za prąd o 12-15%. To jednak wciąż kropla w morzu potrzeb przy obecnych skokach cenowych.

Pułapka refundacyjna: Stałe ceny vs. rosnące koszty

Największym zagrożeniem dla polskiego przemysłu farmaceutycznego w 2026 roku jest tzw. „efekt nożyc”. Z jednej strony rosną koszty energii, surowców (API) i logistyki, a z drugiej – producenci leków refundowanych są związani sztywnymi decyzjami cenowymi Ministerstwa Zdrowia. W styczniu 2026 r. branża z niepokojem patrzy na marże leków generycznych, które w niektórych grupach terapeutycznych spadły do poziomu bliskiego granicy opłacalności.

„Jesteśmy w sytuacji, w której koszt energii zużytej do wyprodukowania jednego opakowania podstawowego antybiotyku wzrósł w ciągu trzech lat o 300%. Jeśli system refundacyjny nie uwzględni inflacji energetycznej, polskim producentom będzie taniej zamknąć linie niż kontynuować produkcję stratną” – ostrzegają analitycy rynku farmaceutycznego.

Inwestycje w autogenerację: Czy farmacja stanie się niezależna energetycznie?

Odpowiedzią na energetyczny szantaż rynku są inwestycje we własne źródła wytwórcze. Początek 2026 roku to boom na przyzakładowe farmy fotowoltaiczne, a w przypadku największych graczy – również inwestycje w małe reaktory modułowe (SMR) oraz magazyny energii. Polska farmacja coraz częściej zawiera kontrakty PPA (Power Purchase Agreement), kupując zieloną energię bezpośrednio od deweloperów farm wiatrowych, co pozwala na stabilizację kosztów w horyzoncie 10-letnim.

Jednak proces ten jest hamowany przez bariery infrastrukturalne – stare sieci elektroenergetyczne często nie pozwalają na przyłączenie nowych mocy OZE przy zakładach produkcyjnych. To kluczowy obszar, w którym branża oczekuje wsparcia systemowego w ramach ogłoszonej w styczniu 2026 r. nowej polityki przemysłowej państwa.

Suwerenność lekowa w cieniu rachunków za prąd

Problem kosztów energii w farmacji przestał być jedynie kwestią biznesową, a stał się elementem bezpieczeństwa narodowego. Jeśli polskie fabryki nie otrzymają wsparcia w transformacji energetycznej, grozi nam dalsza delokalizacja produkcji do krajów o tańszej energii. W 2026 roku walka o suwerenność lekową Polski rozegra się nie tylko w laboratoriach, ale przede wszystkim w kotłowniach i maszynowniach naszych zakładów produkcyjnych.

Dla portalu Świat Przemysłu Farmaceutycznego jasne jest jedno: rok 2026 będzie rokiem wielkiej weryfikacji. Przetrwają ci, którzy zdołają zintegrować zarządzanie energią z zarządzaniem jakością, czyniąc z efektywności swój największy atut konkurencyjny.

Zobacz również: Reklamowy „Paragraf 22” dla suplementów. Branża pod lupą GIS i UOKiK w 2026 roku

Przejdź do artykułu